Waarom gebruiken we een reddingsdeken bij onderkoeling?
Een reddingsdeken (ook wel space blanket genoemd) is een dunne, lichte folie die vaak in EHBO-kits, auto’s en noodpakketten zit. Hoewel het er fragiel uitziet, zijn ze zeer effectief om warmteverlies te beperken.
Bij een ongeval, na een val, bij ziekte of wanneer iemand lange tijd buiten ligt, kan het lichaam snel warmte verliezen. Zelfs bij relatief milde temperaturen kan een slachtoffer onderkoeld raken.
Een reddingsdeken helpt om dat warmteverlies te beperken.
Hoe werkt een reddingsdeken?
Veel mensen denken dat een reddingsdeken vooral werkt doordat ze warmte terugkaatst naar het lichaam. Dat klopt gedeeltelijk, maar het belangrijkste effect is eigenlijk iets anders.
Een reddingsdeken helpt warmteverlies beperken op drie manieren:
1. Bescherming tegen wind
Wind kan lichaamswarmte zeer snel afvoeren.
Een reddingsdeken vormt een winddichte barrière rond het slachtoffer.
2. Verminderen van verdamping
Wanneer iemand nat is door regen, zweet of water, verliest het lichaam extra warmte door verdamping.
De reddingsdeken helpt dit proces te beperken.
3. Reflectie van lichaamswarmte
De gemetalliseerde laag van de deken reflecteert een deel van de infraroodwarmte van het lichaam terug.
Hoewel dit laatste vaak wordt benadrukt, komt het grootste warmteverlies meestal door wind en verdamping. Daarom is het correct inpakken van het slachtoffer belangrijker dan veel mensen denken.
Reddingsdeken: goud of zilver naar buiten: feit of mythe?
Rond reddingsdekens bestaat een hardnekkig verhaal:
| Situatie | Buitenkant |
|---|---|
| Onderkoeling | Goud buiten |
| Oververhitting | Zilver buiten |
Het idee hierachter is dat de zilverzijde warmte beter reflecteert en dus naar binnen moet wijzen bij onderkoeling.
In de praktijk klopt dit maar gedeeltelijk.
De meeste reddingsdekens bestaan uit gemetalliseerd plastic, waarbij beide zijden bijna dezelfde reflecterende eigenschappen hebben. Daardoor maakt het in een gewone EHBO-situatie nauwelijks verschil welke kant naar buiten wijst.
👉 Een praktische reden waarom de gouden kant vaak naar buiten wordt gebruikt, is dat deze beter zichtbaar is. Het goudkleurige oppervlak valt sneller op voor hulpdiensten of omstanders, bijvoorbeeld bij een ongeval langs de weg of in open terrein.
Met andere woorden:
Het goud-of-zilververhaal is grotendeels een mythe, maar goud naar buiten kan wel helpen om beter opgemerkt te worden.
Wat is dan wél belangrijk bij het gebruik van het reddingsdeken?
Bij eerste hulp is het veel belangrijker dat je de reddingsdeken correct gebruikt.
Let op de volgende punten:
1. Isoleer het slachtoffer van de grond
De grond onttrekt snel warmte aan het lichaam.
Gebruik bijvoorbeeld:
- een jas
- een rugzak
- een mat
- een deken
2. Pak het slachtoffer goed in
Wikkel de reddingsdeken rond het hele lichaam zodat de wind er niet onder kan.
3. Sluit de deken zo goed mogelijk
Hoe minder lucht kan circuleren, hoe beter de warmte behouden blijft.
4. Bedek ook het hoofd
Via het hoofd kan veel warmte verloren gaan.
5. Vermijd extra afkoeling
Als kleding nat is en het kan veilig gebeuren, kan het helpen om natte kleding te vervangen.
Samenvatting
Een reddingsdeken is een eenvoudig maar zeer effectief hulpmiddel om warmteverlies bij slachtoffers te beperken.
Het belangrijkste om te onthouden:
- De deken beschermt vooral tegen wind en verdamping
- De oriëntatie van goud of zilver maakt in de praktijk weinig verschil
- De gouden kant kan wel helpen om beter zichtbaar te zijn
- Goed inpakken en isoleren van de grond is veel belangrijker
Door een slachtoffer correct in een reddingsdeken te wikkelen, kan je helpen om onderkoeling te voorkomen of te vertragen totdat professionele hulp arriveert.